يا در جزو از كبرى - كى مشارك صغرى « 1 » است ، يا جنين نباشد . و اوّل شكل اول است و ثانى ثانى . و اگر موضوع باشذ يا مقدّم در صغرى يا در جزو مشارك از صغرى كبرى را خالى نباشذ از آنك : يا موضوع باشذ ، يا مقدّم در كبرى ، يا « ( در ) » جزو مشارك از كبرى صغرى را ، يا جنين نباشذ : و اوّل شكل ثالث است و ثانى رابع و باعتبار آنج متألّف شوذ از آن - جون : حمليه ، و متصله - و منفصله - منقسم شود بشش قسم : جه يا از دو حملى باشد - يا دو متصله ، يا دو منفصله ، يا حمليه - و متصله ، يا حمليه - و منفصله « ( يا متصله - و منفصله . ) » و هر يك ازينها منقسم شوذ باشكال اربعه ، و قرائن در هر شكلى بحسب تركب « 2 » او از محصورات اربع فقطّ - جه غير آن را قياس بر آن كنند شانزده است ، كى حاصل ضرب جهار در جهارست ، - لكن بعضى از آن منتج است ، و بعضى عقيم - بحسب شروطى « 3 » كى ياذ كرده شوذ . امّا منتج در شكل اوّل بحسب بساطت مقدمات جهارست ، و بحسب تركيب « 4 » مقدّمات جهار ديگر زيادت شود ، و در ثانى همجنين است ، و در ثالث بحسب بساطت شش است و بحسب تركيب شش ديگر . و در رابع بنج است - بحسب بساطت ، و بنج بحسب همين تركيب . تعليم اول در قياس اقترانىّ كى مركب باشذ از دو حملىّ و آن را قياس بسيط خوانند و مركب از دو متصله و غير قياس مركّب اما شكل اول شرط او بحسب كميت مقدّمات اعنى كليت - و جزويت و كيفيت آن - اعنى : ايجاب و سلب دو امرست ،

--> ( 1 ) - صغر - ط . ( 2 ) - تركيب - ط . ( 3 ) - عقيم بشروطى - م . ( 4 ) - تركيب - ط .